Sandra schrijft verhalen voor stichting Socialrun over zaken die zij in haar leven meemaakt en haar bezig houden.
In deze blog schrijft zij over haar eigen zoektocht naar wat vertel je aan je werkgever wel of niet over mentale uitdagingen die je hebt in je leven.
Vertel je in een sollicitatie over je psychische uitdagingen?
Stel, je bent hoogopgeleid, prima in staat te werken, maar je hebt een psychische uitdaging, stigma en zelf-stigma kunnen je daarbij aardig in de weg zitten.
Tweederde van de leidinggevenden durft het niet aan om iemand in dienst te nemen met bijvoorbeeld een angststoornis, een bipolaire stoornis, of iemand die een depressie gehad heeft.
Daarnaast heeft de persoon die het betreft zelf vaak moeite om te solliciteren naar een functie op zijn of haar niveau, ze zijn bang dat ze met hun psychische kwetsbaarheid niet aangenomen worden of bang voor de vooroordelen van anderen.
Je kunt er natuurlijk voor kiezen om bij een sollicitatie niet te vertellen dat je een psychische uitdaging hebt, maar als je in het verleden bijvoorbeeld langere tijd bent uitgevallen hierdoor, waardoor je nu een gat in je cv hebt, dan is de kans natuurijk aanwezig dat daar in je sollicitatie naar gevraagd wordt. Ook al ben je al jaren stabiel, de kans is misschien aanwezig dat je een keer een terugval krijgt, en hoe zal je (toekomstige) werkgever daar op reageren?
Wat denk jij als..
Zelf-stigma, stigma, vooroordelen, we hebben ze allemaal. Welke gedachten komen er bij jou op als je iemand tegenkomt, die volledig in het zwart gekleed is, met zwarte make-up en vol met piercings en tatoeages? Of als je een hele dikke persoon een patatje ziet eten? Of wat als iemand jou verteld dat hij schizofrenie heeft, wat denk je dan?
Psychische ‘afwijkingen’ zie je niet aan de buitenkant en soms zul je het dan ook nooit weten.
Maar wat als je beste vriend opeens vertelt dat hij autisme heeft? Het kan natuurlijk zijn dat dan een aantal gedragingen op zijn plek gaan vallen: Oh, vandaar dat hij liever nooit mee naar concerten wilde en soms op het laatste moment niet op je verjaardagsfeest kwam.
En stel je bent zelf leidinggevende en een sollicitant vertelt je bipolair te zijn. Ga je deze persoon dan aannemen met het risico dat deze uitvalt? Of ben je bang voor ander gedrag dat niet in het team past?
Stigma komt zelfs voor in de GGZ, mensen die als geen ander zouden moeten weten wat een psychiatrische patiënt aankan. Als je jaren lang prima hebt gefunctioneerd in een goede betaalde baan, dat zij je dan opeens gaan vertellen dat het misschien beter is dat een baan op lager niveau misschien beter voor je is, zonder inhoudelijke reden.
De ene werkgever gaat daar beter mee om dan een andere.
Maar hoe ga je nou om met stigma op de werkvloer? Natuurlijk kun je eerst bewijzen dat je een prima werknemer bent en prima functioneert, alvorens je het je werkgever vertelt.
Maar wat nou als je last krijgt van psychische klachten, net nadat je een maand in dienst bent? Dat is best lastig. Ik heb daar ook niet echt tips voor. De ene werkgever gaat daar beter mee om dan een andere en de ene leidinggevende gaat daar ook anders mee om dan een andere. Ik heb hierbij zowel negatieve als positieve ervaringen. Wat ik wel gemerkt heb is, dat als je leidinggevende het niet zozeer opvat als een probleem, je je teamgenoten kunt vertellen hoe je op dat moment in je vel zit, dat er voor jezelf ook een last van je schouders valt, je hoeft niet meer de schijn op te houden dat het allemaal wel prima gaat, er is meer begrip en daardoor ben je ook eerder over je klachten heen. Veel grote organisaties hebben vaak een diversiteit- en inclusiviteits-netwerk, waar je tips kunt ophalen om hoe hiermee om te gaan of misschien dat je zelf wel onderdeel kunt worden van dit orgaan en psychische diversiteit bespreekbaar kunt maken op de werkvloer.
Daarnaast hebben veel mensen met psychische uitdagingen last van zelf-stigma, vooroordelen over je eigen kunnen, je minder voelen dan anderen. Eén en ander zal zeker te maken hebben met een verminderd zelfvertrouwen door bijvoorbeeld waar je in het verleden mee te maken hebt gehad. “Ik doe maar niet al te vrolijk, want straks denken ze nog dat ik manisch ben”, “Die hoge functie kan alleen gedaan worden door mentaal stabiele mensen, nooit door mij”, of “Mijn mening doet er niet toe, deze wijkt af van de anderen, het zal wel liggen aan mijn afwijkende brein”. Dit zijn toch zaken waar je je moet proberen overheen te zetten, en dat klinkt heel simpel, maar dat is het zeer zeker niet. Middels training of therapie kun je technieken leren je eigen gedachten om te buigen, maar telkens nadat je weer psychische klachten hebt ervaren, lijkt het alsof je steeds weer opnieuw moet beginnen.
Zelf heb ik een motto: Gewoon doen.
In mijn privé leven zoek ik altijd uitdagingen, waarvan ik denk dat ik ze niet kan. Maar ik er wel voor ga en hoe mooi is het dan als je het wel haalt, bijvoorbeeld toch die halve marathon lopen. Ook op mijn werk sla ik geen opdrachten af, het kost vaak veel moeite om de eerste stappen te zetten, maar als het eenmaal loopt, dan ga ik er ook vol voor. Zo overwin je jezelf steeds een beetje. Dit is ook één van de redenen dat ik me als vrijwilliger heb aangemeld bij Socialrun, en hen wil steunen in hun strijd tegen stigma dat rust op psychische ziekten. Daarnaast ben ik op mijn werk aangesloten bij het diversiteitsnetwerk om iets te gaan doen op het gebied van neurodiversiteit, ik wil dat neurologische/psychische diversiteit niet meer gezien worden als een stoornis of tekort, maar als variaties in menselijke diversiteit.
Sandra
